Spreuken
1 1 Hier volgen de spreuken van Salomo, zoon van David en koning van Israël. 2 Ze bieden wijsheid en zijn een leidraad in het leven, verdiepen het inzicht 3 en bevatten wijze lessen over recht, rechtvaardigheid en eerlijkheid. 4 Ze vormen het ongeoefende verstand en geven de jeugd kennis en bezonnenheid. 5 Laat wie wijs is goed naar deze spreuken luisteren en nog wijzer worden. Laat wie verstandig is meer en meer de vaardigheid verwerven 6 deze spreuken en diepzinnigheden te begrijpen, deze woorden en scherpzinnigheden van de wijzen te doorgronden. 7 Het begin van alle kennis is ontzag voor de HEER; een dwaas veracht de wijsheid en weigert elk onderricht.
Hoed je voor slecht gezelschap
8 Mijn zoon, luister naar de lessen van je vader,
verwaarloos niet wat je moeder je leert.
9 Hun lessen zijn een sierlijke krans om je hoofd,
ze zijn een ketting om je hals.
10 Mijn zoon, als zondaars je proberen in te palmen,
geef er niet aan toe.
11 Luister niet naar hen
als ze je willen overhalen met hen mee te gaan,
als ze zeggen: ‘We willen bloed vergieten,
we gaan onschuldigen de dood in jagen, zonder reden,
12 we verslinden ze met huid en haar,
zoals het dodenrijk de levenden verslindt,
het graf de doden opslokt.
13 Hoeveel kostbaarheden zullen we niet vinden,
we vullen onze huizen met een rijke buit.
14 Kom, sluit je bij ons aan,
we zullen alles delen.’
15 Mijn zoon, ga niet met hen op pad,
mijd de weg die zij gaan,
16 want ze haasten zich om kwaad te doen
en zijn op bloed belust.
17 Het net wordt tevergeefs gespannen
als de vogels het bespieden.
18 Alleen hun eigen bloed zal vloeien,
hun eigen leven is hun prooi.
19 Dat is het lot van allen die uit zijn op roof,
hun pad voert naar de dood.
Oproep van Wijsheid
20 Wijsheid roept in de straten,
over de pleinen klinkt haar stem,
21 ze laat zich horen bij de poorten,
te midden van alle rumoer roept ze uit:
22 ‘Hoe lang nog, onnozele mensen,
hechten jullie aan je onvolwassenheid,
willen jullie, spotters, blijven spotten,
haten jullie, dwazen, kennis?
23 Luister, neem mijn berispingen ter harte –
dan stort ik mijn geest over je uit,
dan laat ik je delen in mijn wijsheid.
24 Maar toen ik je riep, wees je me af,
toen ik je mijn hand bood, nam je die niet aan.
25 Al mijn goede raad heb je in de wind geslagen,
elke berisping heb je genegeerd.
26 Daarom lach ik om je ongeluk,
schater ik het uit om je ellende,
27 wanneer ellende op je afkomt als een storm,
ongeluk als een onweer over je losbarst,
leed en nood je treffen.
28 Dan zul je me roepen, maar ik antwoord niet,
je zult me zoeken, maar je vindt me niet.
29 Want je was afkerig van mijn kennis
en toonde geen ontzag voor de HEER.
30 Je nam mijn raad niet aan
en verachtte mijn berispingen.
31 Daarom pluk je de wrange vruchten van je plannen,
je daden liggen je zwaar op de maag.
32 Want wie onnozel is, gaat aan zijn halsstarrigheid ten onder,
en zelfgenoegzaamheid brengt de dwazen om.
33 Maar wie naar mij luistert, zal veilig zijn,
hij hoeft geen angst te hebben voor het kwaad.’
2 Wijsheid komt van de HEER
1 Mijn zoon, als je in acht neemt wat ik zeg,
mijn richtlijnen altijd onthoudt,
2 een open oor hebt voor mijn wijsheid,
een geest die neigt naar inzicht,
3 als je erom vraagt de dingen te begrijpen,
roept om scherpzinnigheid,
4 ernaar zoekt als was het zilver,
ernaar speurt als naar een verborgen schat –
5 dan zul je ontdekken wat ontzag voor de HEER is,
dan zul je kennis van God verwerven.
6 Want het is de HEER die wijsheid schenkt,
zijn woorden bieden kennis en inzicht.
7 Aan wie rechtschapen is, geeft hij voorspoed,
voor wie op rechte wegen gaat, is hij een schild.
8 Hij waakt over het rechte pad
en beschut de weg van wie hem trouw zijn.
9 Als je in acht neemt wat ik zeg,
zul je leren wat oprecht, eerlijk en rechtvaardig is,
dan volg je altijd het juiste spoor.
10 Want wijsheid zal je geest doordringen,
je koestert je in kennis.
11 Bedachtzaamheid zal je behoeden,
inzicht houdt de wacht
12 om je af te houden van verkeerde wegen,
om je te beschermen tegen leugenaars,
13 mannen die het rechte pad hebben verlaten,
de wegen van de duisternis gaan,
14 genieten van hun slechte daden,
staan te juichen bij hun valse streken,
15 mannen die op kromme wegen gaan
en slechts een dwaalspoor volgen.
16 En inzicht houdt de wacht
om je te beschermen tegen een lichtzinnige vrouw,
die je met haar vleierij wil paaien,
17 een vrouw die ver is afgedwaald,
de geliefde van haar jeugd heeft verlaten,
het verbond met haar God is vergeten.
18 Het huis van zo’n vrouw verzinkt in de dood,
haar pad voert naar het rijk van de schimmen.
19 Niemand die bij haar komt keert ooit terug,
onbereikbaar is de weg die naar het leven leidt.
20 Houd daarom het rechte pad,
volg de weg van wie rechtvaardig zijn,
21 want wie rechtschapen zijn,
zullen wonen in het land der levenden,
wie onberispelijk hun weg gaan,
vinden er een vast verblijf.
22 Maar wie kwaad doen, worden verdreven,
wie God niet trouw zijn, worden weggevaagd.
3 Heb ontzag voor de HEER
1 Mijn zoon, vergeet mijn lessen niet,
houd in je hart mijn richtlijnen vast.
2 Ze vermeerderen de dagen van je leven,
geven je vele jaren van geluk.
3 Mogen liefde en trouw je nooit verlaten,
wind ze om je hals,
schrijf ze in je hart.
4 God en de mensen zullen je genegen zijn
en je zult waardering ondervinden.
5 Vertrouw op de HEER met heel je hart,
steun niet op eigen inzicht.
6 Denk aan hem bij alles wat je doet,
dan baant hij voor jou de weg.
7 Wees niet eigenzinnig,
maar heb ontzag voor de HEER
en ga het kwaad uit de weg.
8 Het zal je sterken als een medicijn,
het verkwikt je lichaam.
9 Eer de HEER met al je rijkdom,
met het beste van de oogst.
10 Graan zal je voorraadschuren vullen,
je kuipen lopen over van wijn.
11 Mijn zoon, een berisping van de HEER
mag je nooit terzijde schuiven,
zijn bestraffing moet je zonder afschuw ondergaan,
12 want de HEER straft wie hij liefheeft,
zoals een vader die houdt van zijn zoon.
13 Gelukkig is een mens die wijsheid heeft gevonden,
een mens die inzicht wint.
14 Wijsheid levert meer op dan zilver,
geeft meer profijt dan goud,
15 is kostbaarder dan edelstenen.
Alles wat je ooit zou kunnen wensen
valt bij de wijsheid in het niet.
16 Met haar ene hand schenkt ze een lang leven,
eer en rijkdom geeft ze met haar andere hand.
17 Haar wegen zijn lieflijk,
haar paden vredig.
18 Ze is een levensboom voor wie haar omhelst,
wie haar omarmt mag zich gelukkig prijzen.
19 De HEER heeft de aarde met wijsheid gegrondvest,
de hemel met inzicht gevestigd.
20 Door zijn kennis brak het water los uit de diepte
en druppelt er dauw uit de wolken.
21 Mijn zoon, streef naar bedachtzaamheid en wijs beraad,
verlies die nooit uit het oog.
22 Ze zullen een bron van leven voor je zijn,
een sieraad om je hals.
23 Je zult veilig je weg kunnen gaan,
nergens zul je struikelen.
24 Je hoeft niet bang te zijn wanneer je slapen gaat,
je slaap zal vredig zijn.
25 Je hoeft geen angst te hebben plotseling te worden opgeschrikt
door onheil dat van goddelozen komt.
26 Je kunt vertrouwen op de HEER,
hij beschermt je tegen hinderlagen.
27 Onthoud een ander niet waarop hij recht heeft,
terwijl je het hem geven kunt.
28 Zeg nooit tegen je medemens:
‘Ga weg, kom morgen maar terug,’
terwijl je hebt wat je hem schuldig bent.
29 Behandel hem niet zo schandalig
terwijl hij zijn vertrouwen in je heeft gesteld.
30 Maak geen ruzie met iemand
die je geen kwaad berokkend heeft.
31 Wees niet jaloers op iemand die geweld gebruikt,
kies niet de weg die hij gaat,
32 want de HEER verafschuwt wie dat dwaalspoor gaat,
maar wie rechtschapen is, geeft hij zijn vertrouwen.
33 De HEER vervloekt het huis van goddelozen,
maar de woning van rechtvaardigen zegent hij.
34 Met spotters drijft hij de spot,
maar verschoppelingen schenkt hij zijn gunst.
35 Wijzen verwerven eer,
dwazen torsen schande.
0 reacties:
Een reactie posten